Sông Mê Kông bắt nguồn từ Tây Tạng, chảy qua 6 nước và chứa trong lòng nguồn tài nguyên thủy sản vô cùng dồi dào, đang giúp nuôi sống hơn 60 triệu người trong khu vực. Về đa dạng thủy sinh vật, sông Mê Kông chỉ đứng sau sông Amazon. Tuy nhiên, trong những thập kỷ gần đây, con người đã có những tác động mạnh bạo lên dòng sông như xây đập thủy điện ở thượng nguồn, làm con sông bị thay đổi tiêu cực. Trữ lượng cá ngày càng giảm và mực nước sông biến đổi thất thường, gây nhiều khó khăn cho các cộng đồng ở hạ lưu.
Bất chấp những quan ngại đó, chính phủ các nước Thái Lan, Lào và Campuchia đang có kế hoạch xây dựng thêm 11 đập thủy điện trên dòng chảy chính của sông. Nhận thấy những mối đe dọa tiềm ẩn nghiêm trọng đến dòng sông và các cộng đồng dân cư trong vùng do những con đập này, một Liên minh Cứu trợ Sông Mê Kông (Save the Mekong Coalition) đã được thành lập và giới thiệu chính thức vào giữa tháng 3/2009 tại Băng Cốc, Thái Lan với sự tham gia của nhiều tổ chức phi chính phủ, người dân địa phương, nhà báo và văn nghệ sỹ.
Sau hơn 1 năm hoạt động sôi nổi và nhiều nỗ lực, vào ngày 5–7/7/2010, Liên minh (với sự chủ trì của TERRA – Thái Lan) đã họp mặt ở thủ đô Viên Chăn của Lào để trao đổi về những kết quả đã đạt được và những việc cần làm tiếp theo. Cuộc họp đã quy tụ sự tham gia của 25 đại biểu đến từ các tổ chức phi chính phủ ở nhiều nước khác nhau (chủ yếu là các nước trong lưu vực sông Mê Kông) và người dân địa phương.
Trong ngày họp đầu, các đại biểu đã chia sẻ những thông tin cập nhật liên quan đến Chiến dịch Cứu Sông Mê Kông ở mỗi nước, nhất là những hoạt động kể từ sau Hội thảo Quốc tế về Môi trường và Sinh kế trên dòng sông Mê Kông được tổ chức đầu tháng 2/2010 ở Tp. Cần Thơ. Sau đó, các đại biểu tiếp tục trao đổi về những mối quan tâm, những ưu tiên, cơ hội và các vấn đề chính trị của chiến dịch.
Ngày họp thứ hai, vấn đề chia sẻ và hệ thống hóa tri thức về sông Mê Kông đã được tập trung thảo luận, vì tri thức được nhìn nhận như là “sức mạnh”, mang tính quyết định cho sự thành bại của Chiến dịch. Theo đó, đại biểu từ Trung Quốc đã chia sẻ các vấn đề về năng lượng ở nước mình và những hoạt động có thể gây ảnh hưởng đến Trung Quốc trong sự phát triển năng lượng khu vực sông Mê Kông. Các đại biểu đến từ Thái Lan báo cáo nghiên cứu về các hệ sinh thái sông Mê Kông và giá trị kinh tế của nghề cá địa phương; sự thay đổi mực nước và chế độ dòng chảy sông Mê Kông ở tỉnh Chiang Rai, Thái Lan và tỉnh Stung Treng, Campuchia. Các đại biểu ở Lào thì trình bày những kinh nghiệm đối với thủy điện Nam Theun 2 và kinh tế nghề cá của Lào. Những đại biểu từ Campuchia thì trao đổi những nghiên cứu ở hồ Tonle Sap và vấn đề đập trên sông Sesan. Các đại biểu từ Việt Nam thì chia sẻ những vấn đề về tài nguyên nước và những thay đổi trong sinh kế của người dân ở đồng bằng sông Cửu Long liên quan đến đập thủy điện.
Ngày thứ ba, mọi người cùng thảo luận về những bước hành động sắp tới trong việc chia sẻ thông tin và tri thức trong Liên minh. Nhiều hoạt động đã được đề xuất với tính khả