Băng-cốc, Thái Lan – ngày hôm nay, 22.589 người từ 106 quốc gia đã đệ trình một đơn đề nghị quốc tế lên Thủ tướng các nước Lào và Thái Lan, kêu gọi hủy bỏ đập Xayaburi trên sông Mê Công tại phía Bắc Lào. Lá đơn được đệ trình một tuần trước khi cuộc họp giữa chính phủ bốn quốc gia vùng Mê Công được diễn ra vào ngày 8 tháng 12 tại Siem Riep, Campuchia; tại cuộc họp này, các quốc gia sẽ đưa ra quyết định có tiếp tục tiến hành dự án hay không.

Đập Xayaburi là đập đầu tiên trong số 11 con đập được đề xuất tại hạ lưu vực sông Mê Công. Lá đơn bày tỏ quan ngại sâu sắc về tương lai của hạ lưu vực Mê Công, và đề nghị các Thủ tướng hủy bỏ dự án và trì hoãn tất cả những quyết định về các đập trên dòng chính sông Mê Công ít nhất 10 năm, cho tới khi những nghiên cứu sâu hơn được tiến hành. Lá đơn được gửi tới chính phủ Thái Lan và Đại sứ quán Lào tại Băng-cốc vào ngày thứ Tư (30/11/2011).

Pianporn Deetes, Điều phối viên của Mạng lưới Sông ngòi Quốc tế tại Thái Lan cho biết: “Người dân Đông Nam Á và những công dân quan tâm trên toàn thế giới một lần nữa bày tỏ sự phản đối của họ đối với đập Xayaburi. Cả thế giới đang dõi theo vấn đề này. Chúng ta không muốn nhớ đến ngày 8 tháng 12 là ngày sông Mê Công bị tử hình.”

Lá đơn được đệ trình một ngày sau khi Ủy ban Đối ngoại của thượng viện Mỹ nhất trí tán thành giải pháp của Thượng nghị sĩ Jim Webb kêu gọi bảo vệ lưu vực sông Mê công và trì hoãn các hoạt động xây dựng đập dòng chính trên suốt chiều dài con sông. Việc này kêu gọi chính phủ Hoa Kỳ tài trợ nhiều hơn nhằm xác định các giải pháp thay thế bền vững cho các đập thủy điện dòng chính và phân tích các tác động của hoạt động phát triển được đề xuất dọc con sông.

Thượng nghĩ sĩ Webb, chủ tịch Tiểu ban Đông Á Thái Bình Dương, cho biết: “Việc ủy ban thông qua  giải pháp này là một tín hiệu kịp thời về sự hỗ trợ của Hoa Kỳ đối với những nỗ lực của Ủy ban Sông Mê Công trong việc bảo tồn sự ổn định sinh thái và kinh tế của vùng Đông Nam Á. Hoa Kỳ và cộng đồng thế giới có sự quan tâm sâu sắc về việc gìn giữ chất lượng cuộc sống và sự thịnh vượng của hơn 60 triệu người sống phụ thuộc vào sông Mê Công.”

Mặc dù Lào là bên đề xuất xây dựng đập, Thái Lan cũng đóng vai trò quan trọng khi nước này là nhà đầu tư, nhà phát triển dự án và bên mua 95% điện sản xuất từ đập. Lá đơn kêu gọi chính phủ Thái Lan hủy bỏ các kế hoạch mua điện từ đập Xayaburi và bất kì đập nào trên dòng chính sông Mê Công.

Sor.Rattanamanee Polkla, một luật sư của Trung tâm Tài nguyên Cộng đồng (Community Resources Centre) tại Thái Lan và cũng là một thành viên của Mạng lưới Pháp lý Mê Công (Mekong Legal Network) phát biểu: “Theo luật pháp quốc tế, Lào có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin về các tác động khu vực do dự án Xayaburi để các quốc gia láng giềng có thể đưa ra một quyết định với đầy đủ thông tin, nhưng họ chưa làm được điều này. Thêm nữa, Thái Lan, bên hưởng lợi chính của con đập, cũng nên có trách nhiệm tương đương trong việc cung cấp thêm thông tin về các tác động của đập. Theo thông lệ quốc tế hợp lý nhất, Thái Lan nên đánh giá tất cả các lựa chọn năng lượng khác nhau trước khi quyết định xây đập trên dòng sông quan trọng đối với sinh kế của hàng triệu người, cùng với những khuyến nghị của Đánh giá Môi trường Chiến lược do Ủy ban Sông Mê Công tài trợ.”

Guadalupe Rodriguez, một thành viên của tổ chức Rettet den Regenwald (Rainforest Rescue) tại Đức, và là một trong số những nhà tài trợ của lá đơn, cho hay: “Qua lá đơn này, cộng đồng quốc tế đã bày tỏ sự phản đối đập Xayaburi vì đây là con sông có tầm quan trọng toàn cầu. Chúng ta không thể cho phép một số ít người có đặc quyền đánh đổi đa dạng sinh học và các hệ sinh thái đang nuôi sống hàng triệu người, vì điều đó sẽ làm dấy lên căng thẳng trong khu vực.”

Tại cuộc họp tháng Tư, chính phủ các nước Campuchia, Thái Lan và Việt Nam đã bày tỏ quan ngại về các tác động xuyên biên giới của đập Xayaburi và khuyến nghị nên có nghiên cứu và tham vấn cộng đồng xa hơn. Bốn chính phủ đã không thể đi đến một giải pháp chung, và đề nghị đưa quyết định lên cuộc họp cấp bộ trưởng dự kiến được tổ chức vào 7-8/12.

Sông ngòi Quốc tế là một tổ chức bảo vệ môi trường và quyền con người hoạt động trên bốn châu lục. Trong hai thập kỷ vừa qua, Sông ngòi Quốc tế đã đến trung tâm của các cuộc xung đột trên thế giới để bảo vệ các dòng sông và quyền lợi của cộng đồng sống dựa vào các con sông đó.

2150 Allston Way, Suite 300, Berkeley, CA 94704, USA
Tel: +1 510 848 1155 | Fax: +1 510 848 1008 | info@internationalrivers.org | www.internationalrivers.org

Nguồn: http://www.internationalrivers.org/en/node/7006